Sáng nay, Quốc hội Cuba đã tiến hành hợp thức hóa việc Fidel nhường ngôi Chủ tịch nước cho em trai, Raul Castro. Osin đã dự định không nói, cười gì về điều này, nhưng tình cờ nhìn thấy tờ Tuổi Trẻ Cuối Tuần giựt tít: “Fidel Chiến Thắng”. Nghĩ, cũng nên nói thêm cho rõ mấy lời.

Fidel Castro, 81 tuổi, sau 18 tháng ở trong tình trạng gần như không nói và đi lại được, đã gắng gượng để đưa ra một lời tuyên bố bằng giấy rằng: “Tôi không phải là người ham hố quyền lực”. Một nhà ngoại giao của ta nói, “Đồng chí Fidel vẫn được nhân dân Cuba coi là lãnh tụ vĩ đại”. Không biết kết luận ấy có dựa trên một cuộc thăm dò ý kiến “nhân dân Cuba” nào không. Chỉ biết, người dân Cuba hiện đang phải sống với khoảng 5 dollar/người/tháng.

Fidel sinh ra trong một gia đình khá giả nhưng ông bắt đầu sự nghiệp chính trị bằng cách làm luật sư cãi miễn phí cho người nghèo. Ông đã từng đắc cử vào cơ quan lập pháp của Cuba nhưng một cuộc đảo chánh đã cản trở ông bước vào chính trường bằng con đường dân chủ. Ông cầm đầu một cuộc nổi loạn, đã bị cầm tù, đã phải lưu vong và đã trở thành huyền thoại khi vượt biển trở về cùng với Che để rồi sau đó ít tháng lật đổ được chế độ độc tài Batista (1-1959).

Người Mỹ vào lúc đó đã nhanh chóng công nhận chính quyền của Fidel, nhưng ông đã chọn mô hình Xô Viết. Đầu thập niên 60s, CIA đã dùng những người Cuba lưu vong trở về lật đổ ông, nhưng thất bại. CIA cũng đã từng có âm mưu ám sát ông và Fidel đã dùng sự kiện này biến mình thành một huyền thoại được nhiều người tin khi tự tuyên bố là đã “thoát chết 634 lần”.

Cũng là trí thức đi theo cộng sản nhưng khác với Pol Pot, Fidel không phải là một người trở thành bạo chúa vì cực đoan. Ông, chủ yếu tự “corrupt” mình do ở quá lâu trên đỉnh cao quyền lực.

George W. Wasington cũng đã từng chỉ huy cuộc “nổi loạn” của người Mỹ dành độc lập từ tay thực dân Anh. Tuy nhiên, Washington đã không thể trở thành độc tài vì ông và các đồng chí của mình đã thiết lập cho nước Mỹ một bản Hiến Pháp, xác lập các nhánh quyền lực nhà nước trên cơ sở quyền lực đó, chủ yếu, để bảo đảm quyền tự do của người dân. Và điều quan trọng là, Washington và các “công thần” thay vì lộng quyền, đã hiệp tâm bảo vệ bằng được các nguyên tắc mà họ thống nhất với nhau trong Hiến Pháp. Cho dù khi đó Hiến pháp Mỹ chưa hạn chế số lượng nhiệm kỳ tổng thống, Washington đã “không phục vụ tổ quốc” tới hơi thở cuối cùng. Ông rút về trang trại của mình ở núi Vermon sau khi kết thúc nhiệm kỳ thứ 2.

Ở thời đại của chúng ta, cũng xuất hiện một con người vĩ đại khác, Nelson Mandela. Vì lãnh đạo phong trào người Phi chống lại Aparthai, Nelson Mandela đã phải ngồi tù tới 26 năm. Khi dành lại quyền lực từ tay những người da trắng, đã đàn áp mình, bằng con đường dân chủ, ông không những không chủ trương trả thù hay kỳ thị họ mà còn chỉ ngồi trên ghế tổng thống vỏn vẹn 5 năm. Không thể phủ nhận được phẩm chất cá nhân, nhưng chính thể chế chính trị mà họ lựa chọn đã giúp những người như Nelson Mandela giữ được sự tỉnh táo ngay cả khi đã ở trên đỉnh cao quyền lực.

Cuộc nổi loạn do Fidel cầm đầu hồi những năm 50s cũng khá lãng mạn. Ông đã từng được ngưỡng mộ. Nhưng, Cuba vốn là một đảo quốc nổi tiếng trong khối châu Mỹ Latin. Từ Florida, người Mỹ chỉ cần leo lên phà Key West là có thể tới thẳng Havana thưởng thức hải sản, biển xanh và những cô nàng nóng bỏng, nồng nhiệt trong điệu chachacha. Đảo quốc tự do Cuba, kể từ Fidel, đã trở thành một xã hội khắc nghiệt. Hàng trăm nghìn người dân buộc phải trở thành thuyền nhân. Fidel, không những đã không cải cách để cải thiện không khí ngột ngạt cả về kinh tế lẫn chính trị mà ông đã sử dụng “vượt biên” như là một cái van để tống khứ những thành phần bất mãn dưới chính sách cầm quyền hà khắc của mình. Lần “xả van” năm 1980 có tới 125 nghìn người dân Cuba chạy sang Mỹ. Lần “xả van” ngắn ngay sau khi Liên Xô sụp đổ cũng “đẩy” được hơn 30 nghìn người.

Liên Xô sụp đổ, viện trợ không còn, kinh tế Cuba xuống tận đáy. Đầu thập niên 90s, Cuba đã từng cho phép người dân tự làm ăn, không thuê mướn nhân công, 150 loại hình kinh doanh. Chính sách này nghe nói là của Raul và năm 2004, khi ông anh Fidel giựt mình sợ mất CNXH, danh mục kinh doanh mà người dân được tự làm đã bị cắt giảm hơn 40 loại hình. Thủ đô Havana đã từng có lúc có tới 1000 cơ sở ăn uống tư để rồi nay chỉ còn khoảng 100 cơ sở (theo Washington Post).

Năm 2005, báo Tiền Phong đã từng viết bài kể chuyện các sinh viên Việt Nam “du học” ở Cuba theo chương trình học bổng của Bộ Giáo dục, dù đã phải chi rất nhiều tiền vẫn đói tới “run người”. Cũng năm đó, một người quen của Osin, khi ấy đang làm giám đốc một bảo tàng ở Canada, đã từng gặp Fidel và đến Cuba rất nhiều lần, kể: Một lần đến Cuba anh đã đi kiếm… “gái”. Sau khi đưa một cô về phòng, mới biết cô ta là một giáo sư sử học. “Xong việc” cô gái “xin” 25 đô la. Anh hỏi sao một tiến sỹ lại đi làm thêm nghề này để chỉ lấy 25 đô la, cô nói: “Số tiền đó gia đình tôi sống được cả tháng”.

Sự đói kém của người dân Cuba được một quan chức cao cấp của Việt Nam, người đi công tác nhiều lần ở Cuba và đã từng nhận xì-gà từ tay Fidel giải thích trong một câu chuyện tiếu lâm chính trị:

“Một lần, Fidel tới thăm một nông trại, các cán bộ dẫn ông tới thăm một con lợn nái sắp đẻ. Fidel nhìn con lợn và phán: “Nó sẽ đẻ 10 con”. Lời của ông đương nhiên được media nhà nước truyền tải. Tháng sau đó, con lợn nái khốn nạn lại chỉ đẻ có 5 con. Chủ tịch nông trại tái mét mặt báo ngay lên Bí thư huyện ủy. Bí thư huyện ủy ra lệnh: “Tuyệt đối im lặng, đây là bí mật quốc gia!”. Rồi bí thư huyện ủy tức tốc chạy lên gắp Bí thư Tỉnh ủy: “Nguy rồi đồng chí ạ. Con lợn Fidel chỉ đẻ được có 6 con!” Bí thư tỉnh cũng tái mặt nhưng nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, dặn: “Tuyệt đối bí mật!”. Ngay sau đó, bí thư tỉnh ủy đáp máy bay lên Havana, gặp một ủy viên Bộ chính trị: “Thưa đồng chí, chúng tôi thật có lỗi. Con lợn Fidel chỉ đẻ được có 9 con thôi ạ!” Viên ủy viên BCT này bình thản cho bí thư Tỉnh ủy ra về và tối ấy gặp Fidel, ông thưa chuyện: “Thưa lãnh tụ Fidel kính mến, đồng chí đúng là một nhà tiên tri vĩ đại, con lợn của đồng chí đã sinh đúng 10 con như dự đoán ạ!” Fidel hết sức sảng khoái vung tay: “Đương nhiên rồi. Này, đồng chí lấy giấy bút ra ghi ý kiến chỉ đạo tiếp của tôi nhé: Mang 5 con đầu tiên xuất khẩu thu ngoại tệ; 5 con sau, đem chia hết cho nhân dân!”

Vẫn còn quá sớm để nhân dân Cuba bắt đầu kỷ nguyên sau Fidel. Viết entry trên đây không phải là Osin muốn phản đối cách giựt tít của tờ Tuổi Trẻ. Xét cho cùng, Fidel đã thắng, tuy nhiên, người thua cuộc không phải là ai khác mà là chính 11 triệu dân của đất nước xinh đẹp này.

Nguồn: http://blog.360.yahoo.com/blog-_Q78P6g5br89WVUa77qC3PG4